06:23 
14:43 
| Lasy łęgowe i grądy doliny fordońskiej |
|
|
|
|
Lasy łęgowe to lasy nadrzeczne występujące w dolinach rzek i strumieni, na siedliskach wilgotnych, w których głównym czynnikiem ekologicznym warunkującym życie i rozwój jest poziomy ruch wód (podnoszenie i opadanie poziomu wody w rzece). Nadrzeczne lasy łęgowe są najbogatszym w gatunki roślin i zwierząt środowiskiem leśnym na naszym kontynencie, będący odpowiednikiem niektórych lasów deszczowych strefy tropikalnej. W Polsce łęgi wierzbowo-topolowe zajmują niecałe 5% ich dawnego obszaru występowania. Dlatego też są one jednym ze środowisk najpilniej wymagającym zabezpieczenia. W strefie średniego zasięgu wód występuje krzewiaste zbiorowisko zarośli wierzbowych, które stanowi pierwsze stadium sukcesji (rozwoju) łęgu dojrzałego. Rozwój takich siedlisk zależy przede wszystkim od siły transportowej rzeki. Zarośla wierzbowe występują tylko w korytach nieuregulowanych rzek na nietrwałym podłożu jakim są piaski i żwiry. W związku z corocznym spływem kry lodowej niemożliwe jest rozwinięcie się tam roślinności drzewiastej. W zasięgu wysokiego poziomu wód w rzece występuje dojrzała forma łęgów wierzbowo-topolowych o bujnie rozwiniętej warstwie krzewów i bogatym runie leśnym. Dobrze zachowane łęgi wierzbowo-topolowe są rzadkością, gdyż zostały prawie całkowicie zniszczone poprzez wycinkę lasów i regulacje rzek.
W Polsce spotykamy trzy typy nadrzecznych lasów łęgowych: - łęgi wierzbowo-topolowe wraz ze wczesnymi stadiami ich rozwoju - wiklinowiskami nadrzecznymi; - łęgi wiązowe i wiązowo-jesionowe występujące w dolinach dużych rzek Polski; - łęgi jesionowo-olchowe występujące w dolinach małych rzek.
Lasy i zarośla łęgowe wymagają ochrony ponieważ: *są bardzo cenne przyrodniczo i w porównaniu z innymi lasami europejskimi - charakteryzuje je najbardziej złożona struktura przestrzenna i warstwowa. Oferują one najwyższą liczbę nisz ekologicznych dla różnorodnych organizmów żywych. *stanowią najbogatsze w ptaki i ssaki środowisko leśne Europy Środkowej, oferujące możliwość łęgów dla ponad 40 % ptaków gniazdujących kiedykolwiek w naszym kraju. *są zasiedlane przez ptaki i ssaki w najwyższym zagęszczeniu osobników. Oznacza to, że chroniąc hektar takiego lasu - chronimy zarazem największą liczbę gatunków zwierzęcych i spore ich populacje. *należą do najsilniej zredukowanych powierzchniowo i najmocniej przekształconych środowisk leśnych. Do dziś zachowały się w Polsce na obszarze mniejszym niż 5 % pierwotnego areału, a w swej dojrzałej postaci zapewne mniej niż 1 % stanu dawnego. *łęgi rosnące w obrębie wałów przeciwpowodziowych pełnią funkcje ochronne. Podczas powodzi zmniejszają one prędkość i siłę wody, zatrzymują część wody chroniąc tym samym przed zalaniem tereny położone niżej. *są naturalną oczyszczalnią ścieków, nie wymagającą żadnych nakładów finansowych, pobierającą z wody azot, fosfor, pozostałości pestycydów i inne pierwiastki, oczyszczającą ścieki bytowe i rolnicze. Im rzeka płynie wolniej poprzez zarośla i lasy łęgowe - tym proces samooczyszczania wód jest bardziej wydajny i woda w rzece jest lepiej natleniona i czystsza.
Zagrożeniem dla lasów łęgowych jest obniżanie się poziomu wód gruntowych, oraz wynikający z tego proces grądowienia lasów łęgowych, czyli zmiany struktury lasu. Wysuszenie terenów zalewowych doprowadzi do całkowitego zaniku łęgów. Zachowanie łęgów to nie tylko troska o czyste powietrze (wysoka produkcja tlenu), ale także zabezpieczenie przed wysychaniem rzek Polski.
W okolicy Bydgoszczy spore połacie łęgów występują w dolinie Fordońskiej, chronione przez rezerwaty przyrody „Wielka i Mała Kępa. Lasy na pograniczu łęgów i lasów liściastych występują też w dolinie Brdy, nad Notecią, niektóre chronione w rezerwatach np „Ostrów Pszczółczyński” oraz nad brzegami jezior rynny byszewskiej. Na zboczach doliny Wisły w pobliżu Ostromecka występują dorodne grądy chronione w rezerwacie „Las Mariański”. Tereny od zakola Wisły przez okolice Ostromecka i dolinę dolnej Wisły poniżej Fordonu zwierają cenne i rzadko spotykane środowiska leśne. Spore powierzchnie w dolinie Wisły zajmują starorzecza. Częściowo odcięte od rzeki mają stałe, drożne połączenie z jej nurtem. Fragmenty całkowicie odcięte od rzeki (zastoiska) są przy normalnych stanach wody od niej oddzielone, jednak czasem mogą być połączone z rzeką w czasie wysokich stanów wody. Reliktowe starorzecze z czasem wysycha, czego przykładem są wspominane w staropolskich dokumentach „kępy ostromeckie” czyli dawne wyspy na terenach zalewowych.
Między Czarżem, Dąbrową Chełmińską, a Ostromeckiem znajduje się rozległy kompleks dorodnych lasów nadwiślańskich. Pośrodku kompleksu leży dzikie jezioro Skrzynka o pow. 11,5 ha i głęb. 2,6m. Las jest zróżnicowany gatunkowo, rośnie na żyznych glebach, porasta tarasy i zbocza doliny Wisły.
Ciekawe miejsca: |
