06:23 
14:43 
| Styk krain geomorfologicznych |
|
|
|
|
Aglomeracja Bydgoszczy leży na styku krain geomorfologicznych: - Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej, która rozciąga się od Nieszawy do Nakła, na przestrzeni około 90 km, w okolicach Bydgoszczy ma maksymalną szerokość ok. 25 km. (od Myślęcinka do Tarkowa). Wypełniona jest systemem teras rzecznych, wśród których najniższa jest zalewowa, a wyższe zajmują wydmy śródlądowe, paraboliczne o wysokości 10-25 m, maksymalnie osiągające ponad 40 m wysokości względnej. Pole wydmowe w Kotlinie należy do jednych z największych w Polsce obok Puszczy Noteckiej i Kampinoskiej, a porośnięte jest od wieków lasem, dawniej mieszanym, obecnie głównie borem sosnowym. Brak zalesienia spowodowałby uruchomienie wydm (ruchome piaski). - Doliny Fordońskiej o szerokości 3 km tworzącej unikalny w skali kraju przełom Wisły widoczny z otaczających wzgórz. Dolina Wisły wcina się głęboko w otaczające wysoczyzny morenowe (ok. 60-70 m). Na wielu odcinkach zbocza doliny są bardzo strome lub urwiste. Strefa zboczowa rozcięta jest gęstą siecią dolin erozyjnych w postaci parowów, niektórych zajętych przez źródliska i wysięki wodne. Źródło "Maria" jest eksploatowane na skalę przemysłową (wody mineralne "Ostromecko") - Doliny Noteci, która jest zachodnim przedłużeniem pradoliny Wisły. Osiąga ona szerokość około 9 km i wcina się w otaczające wysoczyzny na głębokość 40-60 m. Charakterystyczną cechą doliny jest szerokie (2-6 km), zatorfione i podmokłe dno zajęte przez rozległe łąki, stawy i Kanał Bydgoski. W strefie kontaktu doliny i wzgórz morenowych występują najwyższe kontrasty wysokościowe w województwie (do 110 m). Na całej długości północnej strefy zboczowej doliny Noteci rozwinęły się intensywne procesy zboczowe. - Doliny Brdy, rozwiniętej na dawnych szlakach wód roztopowych. W obrębie Bydgoszczy dolina jest głęboko wcięta w podłoże, początkowo w sandr Brdy, następnie w pradolinę Wisły. Piękno krajobrazu podkreślają meandry rzeki i kilka rozlewisk powstałych po wybudowaniu tam z elektrowniami wodnymi. - Wysoczyzny Świeckiej, Pojezierza Krajeńskiego i Chełmińskiego, które obejmują wysoczyzny morenowe. Największe powierzchnie zajmuje morena denna płaska i falista. Urozmaicenie wprowadzają licznie występujące wały, wzgórza i pagórki morenowe. Charakterystyczny jest pasmowy (równoleżnikowy) układ form czołowomorenowych, rejestrujących dłuższe postoje lądolodu oraz licznie występujące oczka polodowcowe. Położenie graniczne sprawia, że krajobraz w obrębie aglomeracji jest zróżnicowany. Nie brak krajobrazów podobnych do podgórskich, jak również równin ciągnacych się po horyzont. Miasto leży na kilku poziomach: - niskich terasach w dolinie Wisły (28-30 m npm), - terasach pośrednich we wschodniej części miasta (37-38 m npm), - poziomach pradolinnych w centrum miasta (52-55 m npm) - wysokich terasach na południu miasta (70 m npm), - terasach Sandru Brdy w okolicach Smukały i Osowej Góry (75-77 m npm) - wysoczyznach pomorskich na północnych krańcach miasta (80 m npm). Krawędzie terasów bywają wyraźnie i strome, jak np. - skarpa północna (deniwelacja 40-60m) od Jachcic po Fordon, - skarpa południowa (deniwelacja 25 m) ciągnąca się od Prądów przez Szwederowo, Wyżyny do Czerska, - krawędzie doliny Brdy (20-30 m) od Smukały po Jachcice i od Opławca po Czyżkówko, - skarpa od Siernieczka po Brdyujście (deniwelacja ok. 10 m) i inne. Dzięki temu miasto jest pełne punktów widokowych. Często spotyka się parowy i wąwozy w strefie zboczowej, co uatrakcyjnia krajobraz. Idąc ścieżkami spacerowymi wzdłuż krawędzi wysoczyzn można podziwiać z góry kolejne dzielnice. Jary i wąwozy wykorzystane są na arterie komunikacyjne. Jeden z większych jarów nie jest jeszcze zagospodarowany, a znajduje się na Kapuściskach. Północną skarpę wysoczyzny porastają zróżnicowane lasy liściaste i znajduje się tam wiele ścieżek spacerowych. Wschodnie rubieże zajmuje jakby oddzielne miasto 74-tysięczny Fordon i Brdyujście, leżące bezpośrednio nad Wisłą, podobnie jak inne miasta regionu: Grudziądz, Toruń, czy Włocławek. Nad Fordonem górują najpiękniejsze punkty widokowe i oddzielne wzgórza np Góra Szybowników, skąd rozpościera się widok na przełom Wisły. Wśród wzgórz znajdują się głębokie jary i wąwozy ze strumieniami lub wysiękami wodnymi. Niektóre wzgórza na granicy wysoczyzn dochodzą do: - 94 m npm (Góra Myślęcińska), - 96 m nmp (Góra Zamkowa), - 97 m npm (Góra Szybowników,) - 100 m npm (Mariampol). W Puszczy Bydgoskiej największe wydmy dochodzą do wysokości 115 m npm. |