06:41 
14:33 
| Tradycje wojskowe |
|
|
|
|
W czasach staropolskich załoga wojskowa przebywała na zamku starościńskim. Od 1657r., kiedy zamek uległ zniszczeniu, bezpieczeństwa miasta strzegła milicja rekrutująca się z mieszkańców. Stały garnizon wojskowy umieścili w Bydgoszczy Prusacy w 1772r. W 1773r. wybudowano koszary huzarskie w miejscu dzisiejszej Poczty Głównej, a w 1790r. Prochownię na Wzgórzu Dąbrowskiego. Obiekty te nie zachowały się. W 1847r. usytuowano w Bydgoszczy sztab 4 dywizji piechoty, któremu podlegały 4 brygady piechoty i 4 brygady kawalerii. W związku z tym wybudowano w Bydgoszczy okazałe gmachy wojskowe: - willa przy ul. Czartoryskiego jako siedziba sztabu - szpital garnizonowy 1850-52 na rogu Jagiellońskiej i 3 Maja (dzisiaj Collegium Medicum UMK) - koszary rynkowskie na Londynku 1873 (dzisiaj mieszkania) - kompleks koszarowy w czworoboku ulic (Zygmunta Augusta, Sowińskiego, Sobieskiego i Warszawskiej) 1874-76 - koszary przy ul. Gdańskiej i Artyleryjskiej 1883-85 (obecnie jednostka wojskowa) - pomieszczenia dowództwa i baterii przy ul. Powstańców Warszawy 1913 (obecnie jednostka wojskowa) - monumentalny gmach Szkoły Wojennej 1914 (obecnie siedziba Pomorskiego Okręgu Wojskowego) - lotnisko 1916-19 (pole wzlotów, 10 hangarów, koszary 13 pułku lotniczego) - poligon strzelniczy na Jachcicach W Bydgoszczy stacjonowały pruskie jednostki wojskowe: - sztaby 4 dywizji piechoty i 7 brygady piechoty - 4 brygady kawalerii - 4 brygady artylerii polowej - Inspektor Wojsk Obrony Terytorialnej - 14 i 148 pułk piechoty - 3 pułki artylerii polowej - 1 pułk kawalerii - 13 pułk lotniczy (na pocz. XX w.) W okresie międzywojennym Bydgoszcz była siedzibą jednego z 42 ważnych garnizonów wojskowych w kraju, ale posiadała również instytucje ponadlokalne. Użytkowano pruskie koszary i budowle wojenne. Zbudowano koszary przy ul. Szubińskiej. Na obszarze dzisiejszego osiedla Błonie znajdowało się pole ćwiczeń kawaleryjskich. Dokończono budowę koszar przy ul. Powstańców Warszawy. Stacjonowały w mieście następujące jednostki wojskowe: * 15 dywizja piechoty wielkopolskiej W jej skład wchodziły: - 61 i 62 bydgoski pułk piechoty (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny polsko-radzieckiej 1920) - 15 pułk artylerii lekkiej (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny polsko-radzieckiej 1920) - 8 pluton żandarmerii - 15 kompania telegraficzna - 15 dywizjon artylerii ciężkiej - bateria artylerii przeciwpancernej - 82 kompania czołgów TK - 15 batalion saperów - 15 bateria przeciwlotnicza - kawaleria dywizyjna - kompania kolarzy Ponadto w skład jednostki wchodził inowrocławski 59 pułk piechoty. * Pomorska Brygada Kawalerii (przeniesiona z Torunia w 1934 r.) - 16 pułk ułanów wielkopolskich (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny polsko-radzieckiej 1920) - 11 dywizjon artylerii konnej - 10 szwadron pionierów - 4 szwadron łączności * 8 dywizjon samochodowy (od 1936 8 baon pancerny) * 2 eskadry bojowe lotnictwa wojskowego (1920-21) na lotnisku Szkoły wojskowe: - Szkoła Podchorążych (1920-38) w pięknym i ogromnym gmachu Pruskiej Szkoły Wojennej przy ul. Gdańskiej (2,5 tyś. absolwentów), od 1938 Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej (przeniesiona z Torunia) - Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 2 przy lotnisku (kształcili się piloci i mechanicy lotnictwa) - Wojskowy Ośrodek Spadochronowy (1939) - Szkoła Szybowcowa na wzgórzach Fordonu (od 1933) Inne instytucje wojskowe: - Składnica Materiału Intendenckiego - Garnizonowa Izba Chorych (jedna z 13 w kraju) - Wojskowy Sąd Rejonowy (jeden z 30 w kraju) - Delegat Sztaby Głównego przy Okręgowej Dyrekcji Kolei Państwowych (jeden z 9 w kraju) - Rejonowy Inspektorat Koni (jeden z 54 w kraju) - Powiatowa Komenda Uzupełnień Bydgoszcz Miasto - Powiatowa Komenda Uzupełnień Bydgoszcz Powiat - Parafia Wojskowa Obrządku Rzymsko-Katolickiego (jedna z 72 w kraju) - 2 placówki wywiadowcze Wojska Polskiego W 1920 r. przy Placu Bernardyńskim ustawiono płytę pamiątkową ku czci Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego. 15 IX 1937r. po wielkich manewrach w rejonie Wągrowca-Szubina-Kcyni-Żnina do miasta przybyło 50 tyś. żołnierzy. Przedefilowali na Placu Wolności przed Naczelnym Wodzem Edwardem Rydzem- Śmigłym. Pokazy oglądało 200 tyś. osób z całego regionu. Dowódca 15 dywizji piechoty gen. Wiktor Thommee była postacią barwną, która wiele wnosiła do życia miasta. Był inicjatorem budowy bulwarów prez. Narutowicza i powiększenia zakola Brdy obok Wyspy Młyńskiej. W 1939 r. powstały 2 jednostki pospolitego ruszenia: konna formacja "Krakusy" i Bydgoski Batalion Obrony Narodowej "Bydgoszcz". Batalion wsławił się obroną miasta do końca, nawet po opuszczeniu Bydgoszczy przez Wojsko Polskie 4 września 1939r. Dowódcy i kadra Batalionu zostali rozstrzelani przez Niemców jesienią 1939r. W czasie kampanii wrześniowej 1939r. 15 bydgoska dywizja piechoty wielkopolskiej obsadziła umocnienia wału obronnego na zachód od Osowej Góry. 1 i 2 września 1939r. odpierała skutecznie ataki III niemieckiego korpusu armijnego składającego z grup bojowych: 50 dywizji piechoty Wehrmachtu oraz brygady "Netze". 3 września opuściła pozycje na rozkaz Naczelnego Wodza i wycofała się w kierunku Inowrocławia. 11-17 września 1939 brała udział w Bitwie nad Bzurą ponosząc duże straty. Ok. 1500 żołnierzy zdołało przebić się do Warszawy. Po kapitulacji stolicy nieliczni żołnierze dotarli na wschodnie krańce Rzeczpospolitej biorąc udział w walkach z sowieckim agresorem. Część oficerów zginęła w Katyniu. Po wojnie w mieście zlokalizowano siedzibę Pomorskiego Okręgu Wojskowego w gmachu przedwojennej Szkoły Podchorążych. Uruchomiono Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2. Na obszarze pohitlerowskiej fabryki DAG uruchomiono w latach 50-tych Zakłady Produkcji Materiałów Wybuchowych. Przedwojenne zakłady "Belma" ukryte w lasach Miedzynia produkowały miny i zapalniki. Znaczenie sfery militarnej było w tych latach duże. Dzięki ważnej funkcji wojskowej Bydgoszczy, w latach 50 wybudowano 2 duże osiedla: Leśne dla kadry POW oraz Kapuściska dla pracowników Zakładów Chemicznych produkujących głównie na rzecz wojska. W latach 50 zbudowano stadion piłkarski "Zawisza" na 20 tyś. miejsc siedzących. W latach 60-tych budowę dokończono. Ostatecznie powstał Park Sportowy Wojska Polskiego "Zawisza" ze stadionem, boiskami treningowymi, krytą bieżnią, salą boksu, podnoszenia ciężarów, strzelnicą, kortami tenisowymi, hotelem z restauracją, amfiteatrem. W latach 1968-72 oddano wojskowy hotel "Garnizonowy" na os. Leśnym. Wybudowano również gmach muzeum POW. Osiedle to po dzień dzisiejszy jest ostoją pracowników wojska. W północnej części miasta znajdują się siedziby instytucji i jednostek wojskowych, koszary, osiedle wojskowe. Drugim obszarem zainwestowania wojskowego jest osiedle Błonie i okolice lotniska. |